“Üretim geçen haftaya göre düştü” cümlesi toplantıyı kolayca yanlış yere götürebilir. Daha az vardiya çalışılmış olabilir. Ürün değişmiş olabilir. Geçen haftanın son üretimi bu hafta kayda girmiş olabilir. Sayı doğrudur, fakat sayıya verilen anlam henüz doğru olmayabilir.
Haftalık üretim raporunun işi bütün grafikleri tek dosyada toplamak değildir. Ekibin neyin değiştiğini görmesini, açıklaması eksik kalan noktayı ayırmasını ve yapılacak işi belirlemesini sağlamaktır. Bunun için raporun girişinde kısa bir sonuç, gerektiğinde açılabilecek ayrıntıda ise hesabın dayanağı bulunmalıdır.
Bu yazıdaki rakamlar örnektir. Görseller, Orenda’nın simüle edilmiş fabrika verileriyle hazırlanan demo çalışma alanını gösterir.
Üretim adedi düşerken saat başına üretim artabilir
İki haftalık şu kaydı düşünelim:
| Ölçü | Önceki hafta | Son hafta |
|---|---|---|
| Planlı üretim süresi | 40 saat | 32 saat |
| Çalışma süresi | 32 saat | 28 saat |
| Toplam üretilen parça | 10.000 | 8.000 |
| Sağlam parça | 9.600 | 7.840 |
| Fire | 400 | 160 |
Sağlam üretim yaklaşık %18,3 azalmıştır. Yalnızca bu değişimi gösteren bir grafik, hattın kötüleştiği izlenimini verir. Oysa planlı üretim süresi de %20 azalmıştır. Planlı saat başına sağlam üretim 240’tan 245 parçaya çıkmıştır.
Bu hesaba göre kullanılabilirlik %80’den %87,5’e, fire oranı %4’ten %2’ye değişmiştir. Rakamlar “üretim düştü” cümlesini açıklamaya yardım eder. Yine de makinenin daha hızlı çalıştığını veya kalitenin kalıcı olarak iyileştiğini tek başına kanıtlamaz. Ürünlerin çevrim süreleri, kontrol şartları ve çalışma düzeni farklı olabilir.
İyi bir giriş cümlesi bu nedenle şöyle olabilir: “Son hafta daha az süre üretim planlandı. Sağlam adet azaldı; planlı saat başına sağlam üretim ise benzer düzeyde kaldı. Kalite farkını ürün bazında incelemek gerekiyor.” Bu ifade ekibi doğru soruya götürür.
Haftayı ve karşılaştırmayı baştan tanımlamak gerekir
Raporun kapsamı, toplantı sorusuna göre belirlenir. Tesisin tamamı mı, belirli bir bölüm mü inceleniyor? Takvim haftası mı, vardiyaların tamamlandığı dönem mi kullanılıyor? Hangi saat dilimi esas alınıyor? Özellikle gece vardiyası ve farklı ülkelerdeki tesislerde bu ayrıntılar toplamı değiştirir.
Orenda MES’in Raporlar bölümünde mevcut üretim, duruş ve analiz ekranları bu incelemenin başlangıcıdır. Kullanılan verinin hesabı ve dönem kapsamı incelenebilir. Üretim kaydı bir dönem sınırını aşıyorsa, adedin tüm üretime mi yoksa seçilen aralığa mı ait olduğuna bakılır. Duruş süresinin aralığa göre hesaplanması, üretim adedinin de aynı yöntemle bölündüğünü göstermez.
Bu kontrol, özellikle ilk raporda önemlidir. Üretim raporu veri kontrol listesi, birim ve kayıt kapsamını ayrıntılı ele alır.
En büyük kayıp her zaman en belirgin arıza değildir
Örnekte toplam duruş sekiz saatten dört saate düşmüş olsun. Buna karşılık nedeni girilmemiş duruş bir saatten üç saate çıkmış olabilir. Son haftanın kayıp süresinin %75’i açıklanmamıştır.
Bu durumda bakım ekibine “en büyük arızayı çözün” demek erkendir. Önce üç saatin hangi üretimlere ait olduğu ve neden kaydının eksik kaldığı anlaşılmalıdır. Operatör notu, üretim değişimi veya ilgili makine değerleri açıklamaya yardım edebilir. Alarmı duruş nedeni yerine kullanmak, bilinmeyeni yalnızca başka bir adla saklar.
Rapor, teyit edilmiş nedenleri ve açıklanmayan süreyi ayrı gösterdiğinde toplantı somutlaşır. Üretim sorumlusunun tamamlayacağı kayıt ile bakım ekibinin inceleyeceği ekipman birbirinden ayrılır.
Orenda AI Raporlar ile soruyu daraltarak ilerlemek
Orenda AI Raporlar rapor talebini, kullanılan kaynakları, sohbeti ve rapor sürümlerini aynı çalışma alanında tutar. Mevcut analizden rapor oluşturmak veya seçilen bilgiyi var olan rapora eklemek mümkündür. Böylece her soru için raporun baştan kurulması gerekmez.
Örneğimiz için ilk istek “Bu iki haftayı üretim, duruş ve fire açısından karşılaştır; çalışma süreleri farklıysa bunu açıkla” olabilir. Ardından “Nedeni girilmemiş üç saat hangi makinelerde toplanıyor?” veya “Aynı ürün için fire oranı nasıl değişmiş?” soruları gelir. Böyle bir sıra, ilk toplamdan ilgili kayda inmeyi sağlar.
Rapordaki bir sayının kaynağı açıldığında birim, dönem ve kullanılan kayıtlar incelenir. PDF toplantıda okumak ve paylaşmak için; Excel ise tabloları ve hesapları ayrıntılı kontrol etmek için kullanılır. Yeni rapor sürümleriyle birlikte öncekilerin de saklanması, geçmiş toplantılarda hangi bilgiyle karar verildiğini görmeyi sağlar.
Toplantı sonunda tamamlanabilir işler kalmalı
“Verimliliği artırmak” yön gösterir, fakat haftaya kontrol edilecek bir iş tarif etmez. Örneğimizde üç ayrı sonuç daha yararlıdır:
- Üretim sorumlusu, nedeni eksik en uzun duruşları ilgili vardiyayla inceleyip kayıtları tamamlar.
- Kalite sorumlusu, fire düşüşünün ürün karışımından mı yoksa aynı üründeki değişimden mi geldiğini kontrol eder.
- Planlama sorumlusu, azalan üretim saatlerinin teslimat planına etkisini değerlendirir.
Her işin sorumlusu ve gözden geçirme tarihi ekibin kullandığı takip kaydında yer alır. Raporda önerilmesi, bakım iş emrinin açıldığı veya makine ayarının değiştiği anlamına gelmez.
Orenda AI Raporlar’da şablonlar ve günlük veya haftalık rapor zamanlaması kullanılabilir. Bunun için kaynaklara erişim izni ve yeterli AI kullanım hakkı gerekir. Bir sonraki toplantı, önceki işlerin sonucuyla başlar: Kayıt tamamlandı mı, karşılaştırma açıklığa kavuştu mu, yapılan kontrol ne gösterdi? Raporlama görüşmesi için başlangıç noktası, ekibin her hafta cevaplamak zorunda kaldığı bu sorulardır.
