Müşteriniz, satın aldığı paketleme makinesinin verilerini kendi üretim yazılımında kullanmak istiyor. Çevrim sürelerini, duruşları ve basınç değerlerini istiyor; bakım firmasına da belirli bir dönemin kayıtlarını verecek. Veriler makinede tutuluyor. Peki hangi dosyada, hangi birimle ve kimin izniyle teslim edilecek?
Data Act hazırlığının sahadaki karşılığı, bu talebi karşılayabilmektir. Müşterinin bir grafiği görmesi ile veriyi alıp başka sistemde kullanabilmesi farklı ihtiyaçlardır. Makine üreticisinin ürün tasarımında, satış sözleşmesinde ve servis işinde bu farkı düşünmesi gerekir.
2027’de başlayacak yeni bir yasa mı?
AB Veri Yasası genel olarak 12 Eylül 2025’ten beri uygulanıyor. 12 Ocak 2027’de kapsamdaki bulut hizmetleri için geçiş ücretleri kalkıyor. Makine verisine erişim ve sözleşmeler için diğer tarihler de önem taşıyor.
| Tarih | İlgili konu |
|---|---|
| 12 Eylül 2025 | Veri Yasası’nın genel uygulaması ve hizmet sağlayıcı değişimi çerçevesi başladı. |
| 12 Eylül 2026’dan sonra | Madde 3(1) kapsamındaki erişilebilir tasarım yükümlülüğü, bu tarihten sonra piyasaya sunulan bağlantılı ürünler ve ilgili hizmetler için geçerli. |
| 12 Ocak 2027 | Kapsamdaki veri işleme hizmetlerinde geçiş ücretleri, gerekli veri çıkış ücretleri dahil, kalkıyor. |
| 12 Eylül 2027 | Haksız B2B sözleşme şartlarına ilişkin kurallar belirli eski, süresiz veya uzun süreli sözleşmelere de uygulanıyor. |
Avrupa Komisyonunun Data Act açıklaması, bu aşamaları ayrı ayrı ele alıyor. Makine verisine erişim ile bir veri işleme hizmetinden ayrılma, aynı projede karşılaşabileceğiniz iki ayrı konu.
Müşteriye hangi veriyi vereceksiniz?
Önce talebin ne işe yarayacağını anlayın. Duruş araştırması için olaydan önceki ve sonraki basınç değerleri gerekebilir. Üretim karşılaştırması için çevrim sayısı, çalışma durumu ve vardiya aralığı yeterli olabilir. Böylece “bütün verileri gönderin” konuşması, tanımı belli bir teslimata dönüşür.
Veri listesini hazırlarken her alanın anlamını yazın. Bir sayaç o anki toplamı mı, iki okuma arasındaki üretimi mi gösteriyor? Makine yeniden başladığında sıfırlanıyor mu? Sıcaklık hedef değer mi, ölçülen değer mi? Dosyadaki boş hücre sensör hatası mı, kayıt eksikliği mi? Bu ayrıntılar olmadan aynı dosyadan farklı sonuçlar çıkar.
Bağlantılı ürün kuralları, kapsama giren ham ve ön işlenmiş veriler ile bunları anlamaya yarayan üst verileri ele alır. Bu verilerden oluşturulan kapsamlı analiz veya yapay zekâ raporu, kaynak ölçümlerle aynı şey değildir. Komisyonun açıklamalı rehberi, bu ayrımı ve veri paylaşımının koşullarını açıklar.
Bir teslim örneği: paketleme makinesindeki basınç düşüşü
Örnek bir senaryoda müşteri, gece vardiyasındaki duruşu araştırıyor. On iki saatlik basınç kayıtlarını, makine durumunu ve duruş zamanını bakım firmasına göndermek istiyor. Basınç beş saniyede bir kaydediliyorsa kesintisiz on iki saatte 8.640 örnek beklenir. Gerçek kayıtta daha az örnek varsa farkın nedeni de görünmeli.
Teslim dosyasında makine kimliği, ölçüm adı, zaman damgası, saat dilimi, birim ve değer bulunsun. Aynı klasöre alan açıklamalarını ekleyin. Bakım firması kayıtları kendi aracında açsın; bilinen duruşun doğru saatte göründüğünü kontrol etsin. Sayaç sıfırlaması veya veri boşluğu varsa bunu üretim kaybı gibi yorumlamasın.
Müşterinin bakım firmasına verdiği yetkiyi de bu işe göre belirleyin. Geçmiş veriyi incelemek için PLC’ye yazma yetkisi gerekmez. Dosya teslimi yeterliyse gereksiz sürekli erişim açmayın. Canlı uygulamaya erişim gerekiyorsa izin verilen kaynağı ve erişimi kaldıracak kişiyi kaydedin.
Bulut hizmetinden ayrılırken 30 gün nasıl hesaplanır?
Data Act kapsamındaki standart geçiş, bildirim süresi bittikten sonra gereksiz gecikme olmadan ve en geç 30 takvim günü içinde tamamlanmalıdır. Sözleşmedeki bildirim süresi iki ayı geçemez. Belirli koşullarda teknik nedenlerle veya müşterinin talebiyle uzatma mümkündür. Bu nedenle “e-posta geldi, 30 gün başladı” yaklaşımı doğru bir takvim oluşturmaz.
Madde 25, bildirim, geçiş ve veriyi sonradan alma sürelerini ayrı düzenler. Geçiş dönemi sona erdikten sonra veriyi almak için en az 30 takvim günlük bir süre öngörür. Sözleşme ve uygulamadaki tarihler birbirini karşılasın.
Çıkış planına yalnızca dosyanın hazırlanmasını yazmayın. Hedef sistemin dosyayı ne zaman alacağını, erişim bilgilerinin nasıl verileceğini ve kayıtların hangi tarihte silineceğini de belirleyin. Yeni sağlayıcıya geçerken geçmiş veriyi kimin doğrulayacağı belli olsun.
Dosya başka sistemde işe yarıyor mu?
İyi bir teslimin ölçüsü dosyanın boyutu değildir. Müşteri makineyi ayırt edebilmeli, zamanı doğru okuyabilmeli ve değerleri kendi hesabında kullanabilmelidir. Satıştan önce örnek çıktı, veri açıklamaları, saklama süresi ve erişim yöntemini göstermek, sonradan yaşanacak belirsizlikleri azaltır.
Orenda Box, tanımlanan makine verilerini sahada toplar. MES ve SCADA bu veriyi üretim ve izleme işlerinde kullanır. Orenda’da veriniz size aittir: açık API’ler ve standart dışa aktarımlarla başka sisteme taşıyabilirsiniz; veri çıkış ücreti alınmaz. Orenda Connect, yetkili kişilerin seçilen kaynaklara erişmesini sağlar.
Müşterinizin istediği veri listesi, mevcut bir kayıt örneği ve verinin kullanılacağı sistemle veri erişimini birlikte ele alabiliriz. Görüşmenin çıktısı, hangi verinin kim tarafından, hangi yöntemle teslim edileceği olsun.
